Τα ΠΡΟΚΕΚΑ είναι φυλακές

Τα προαναχωρησιακά κέντρα είναι φυλακές. Οι άνθρωποι που κρατούνται εκεί είναι κρατούμενοι, όπως είναι και οι άνθρωποι που βρίσκονται στις κανονικές φυλακές, δηλαδή στερούνται κάθε δικαίωμα ελεύθερης κίνησης. Μόνο που υπάρχει μια μεγάλη διαφορά.

Δημήτρης Ζώτος, δικηγόρος για την υπόθεση του Ιμπραήμ Εργκιούν και του Μακί Ντιαμπατέ

Οι κανονικοί κρατούμενοι κρατούνται σε μια φυλακή γιατί εκτίουν κάποια ποινή για ένα αδίκημα που έκαναν και έχουν καταδικαστεί από ένα κανονικό δικαστήριο, όπου είχαν τις όποιες εγγυήσεις παρέχει το σημερινό δίκαιο, της υπεράσπισης, του δικηγόρου, κλπ. Και, δεύτερον, ξέρουν πόσο διαρκεί η ποινή τους, έχουν επισκεπτήρια, άδειες, τα δικαιώματα των κρατουμένων.

Οι μετανάστες και οι πρόσφυγες που κρατούνται στα προαναχωρησιακά κέντρα δεν έχουν κάνει κανένα ποινικό αδίκημα, δεν έχουν καταδικαστεί από κανένα κανονικό δικαστήριο με κάποια ποινή. Η κράτησή τους έχει επιβληθεί και ανανεώνεται από κάποιον αστυνομικό διευθυντή. Και δεν ξέρουν αν και πότε θα αφεθούν ελεύθεροι. Αυτό είναι συγκλονιστικό. Αυτή η αβεβαιότητα είναι που οδήγησε τον Εργκιούν στο θάνατο. Δεν έχουν αύριο, δεν έχουν προοπτική, δεν έχουν μέλλον. Η μοναδική εναλλακτική είναι η απέλαση ή η «εθελούσια επιστροφή» σε μια χώρα που είχαν ένα σημαντικό λόγο για να ρισκαρούν να την εγκαταλείψουν -και γι’ αυτό το λόγο ελάχιστοι ακολουθούν αυτή την επιλογή.

Το «δίκαιο του εχθρού»

Για να δικαιολογηθεί αυτή η κράτηση, οι μετανάστες και οι πρόσφυγες μπορεί να μην κατονομάζονται ρητά ως εχθροί, αλλά εφαρμόζεται σ’ αυτούς το «δίκαιο του εχθρού». Πρόκειται για ένα παρασύστηα κράτησης, όπως κατ’ αντιστοιχία μιλάμε για παρακράτος, παρασύνταγμα, κοκ. Στην πύλη κάθε ΠΡΟΚΕΚΑ σταματάει να ισχύει το δίκαιο προστασίας μεταναστών και προσφύγων και τα ίσα δικαιώματα. Βρίσκονται πλέον σε ένα χώρο μη δικαίου που υπόκειται στην αυθαίρετη εξουσία του κάθε αστυνομικού διευθυντή.

Πρόκειται για στρατόπεδα συγκέντρωσης που ακολουθούν μια συγκεκριμένη παράδοση. Έχουν σημασία τα ιστορικά προηγούμενα για κάτι που συμβαίνει αυτή τη στιγμή ξανά μαζικά στην Ελλάδα και σε μια σειρά άλλες χώρες. Τα στρατόπεδα συγκέντρωσης είναι χώροι «διοικητικής φύλαξης» και «αστυνομικής κράτησης» των «εχθρών» του κράτους, του έθνους ή της καθεστικύιας τάξης, για τους οποίους εφαρμόζεται ένα μη δίκαιο περιορισμού της ελευθερίας τους, όχι για κάτι που έκαναν, αλλά για κάτι που είναι.

Η πρώτη εφαρμογή, έγινε στην Κούβα από το Ισπανικό κράτος που έκανε στρατόπεδα συγκέντρωσης για όσους θεωρούνταν εχθροί της αποικιοκρατίας. Στην Ελλάδα, στη Μακρόνησο, άνθρωποι κρατούνταν και βασανίζονταν -με αποφάσεις των επιτροπών ασφαλείας του κράτους και αστυνομικών διευθυντών, εκτοπισμένοι ως επικίνδυνοι για το εθνικό καθεστώς. Ήταν αριστεροί, θεωρούνταν εχθροί του κράτους.

Τα στρατόπεδα των Ναζί

Και βέβαια, από άποψη νομικού καθεστώτος, τα στρατόπεδα των Ναζί ανήκουν στην ίδια κατηγορία. Δεν υπήρξε κάποια απόφαση, ακόμα και της ναζιστικής «βουλής», να δημιουργήσουν στρατόπεδα συγκέντρωσης.

Το πρώτο τέτοιο στρατόπεδο έγινε το 1933 από τον Χίμλερ και ονομάστηκε «προστατευτική φύλαξη» αξιοποιώντας μια ρύθμιση που προϋπήρχε, αρχικά για τους αριστερούς και μετά για όλους τους εχθρούς του Γ΄ Ράιχ, δηλαδή τους Εβραίους, τους ομοφυλόφιλους, τους Ρομά, τους ανάπηρους.

Τα ΠΡΟΚΕΚΑ σήμερα

Αυτή είναι η παράδοση των ΠΡΟΚΕΚΑ. Σήμερα, πρόσφυγες και μετανάστες, κυνηγημένοι από πολέμους, δικτατορικά καθεστώτα, άνθρωποι που βρέθηκαν αντιμέτωποι με την κλιματική αλλαγή, τη φτώχεια των προγραμμάτων του ΔΝΤ, θεωρούνται ανεπιθύμητοι από τις άρχουσες τάξεις της Ευρώπης, γίνονται αυτομάτως οι σύγχρονοι «εχθροί» του κράτους, του έθνους, κ.ο.κ. Μπαίνουν σ’ αυτή τη θέση αντικειμενικά, καθώς όλοι εκείνοι κι εκείνες που φτάνουν στην Ελλάδα, μπορούν από την πρώτη στιγμή να κρατηθούν.

Αυτό δεν ίσχυε πάντα. Πρόκειται για μια σκλήρυνση τελευταίας εσοδείας, με το νόμο 4636 του 2019.

Υπήρχαν βέβαια τα στρατόπεδα από το 2005 και μετά, αλλά οι λόγοι κράτησης ήταν πιο περιορισμένοι γι’ αυτό και ήταν και περιορισμένα τα στρατόπεδα. Χρόνο το χρόνο το νομικό πλαίσιο άρχισε να γίνεται όλο και πιο σκληρό και άκαμπτο.

Το 2014 υπήρξε μια γνωμοδότηση του νομικού συμβουλίου του κράτους που επέκτεινε το ανώτατο όριο κράτησης, που μέχρι τότε ήταν σε εξαιρετικές συνθήκες 18 μήνες, σε αορίστου χρόνου, με απλή απόφαση αστυνομικού διευθυντή.

Αυτό καταργήθηκε την πρώτη περίοδο του ΣΥΡΙΖΑ το 2015 κάτω από την τεράστια πίεση του αντιρατσιστικού κινήματος και του τεράστιου κινήματος αλληλεγγύης που εκδηλώθηκε στους πρόσφυγες με τον απλό κόσμο να τους υποδέχεται στην Ελλάδα και να τους ανοίγει το δρόμο για να μετακινηθούν ελεύθερα.

Τα ΚΥΤ

Από το 2016 και μετά, με τη σύμβαση ΕΕ-Τουρκίας, ο κυρίαρχος τρόπος έγιναν τα Κέντρα Υποδοχής και Ταυτοποίησης. Ο κόσμος είχε να αντιμετωπίσει τις καθυστερήσεις στις αιτήσεις ασύλου και τις άθλιες συνθήκες στη Μόρια και στα άλλα ανοιχτά στρατόπεδα και γι’ αυτό εξεγέρθηκε ξανά και ξανά, αλλά η πλειοψηφία μπορούσε να βγαίνει από το στρατόπεδα.

Ο θεσμός της κράτησης για 36 μήνες επανήλθε με το νόμο του 2019 και μαζί μ’ αυτό ήρθε και η πρακτική που πλέον γίνεται κυρίαρχη, ότι όσοι έρχονται καταρχήν κρατούνται. Και γι’ αυτό βλέπουμε τον τελευταίο χρόνο με τη χρηματοδότηση της ΕΕ να προετοιμάζονται κλειστά στρατόπεδα φύλαξης, τύπου ΠΡΟΚΕΚΑ στα νησιά και στην ηπειρωτική χώρα, χώροι κράτησης, μακριά από τον αστικό ιστό.

Μάντρωμα για λόγους ρατσιστικής προπαγάνδας

Ο λόγος που το κάνουν αυτό είναι ότι όσο πιο αόρατοι γίνονται οι πρόσφυγες τόσο πιο εύκολα μπορεί να τους βαφτίζει εχθρό. Όταν είναι στις γειτονιές ο απλός κόσμος ζει μαζί τους και μπορεί να καταλάβει ότι δεν είναι «εχθροί» αλλά καθημερινοί άνθρωποι σαν κι αυτόν που μπορεί να συμβιώσει αρμονικά μαζί τους, που μπορεί να αγωνιστεί μαζί τους για τα κοινά προβλήματα. Αυτό συνέβη με όλες τις προηγούμενες γενιές προσφύγων και μεταναστών.

Μπορείτε να διαβάσετε ολόκληρη τη συνέντευξη του Δημήτρη Ζώτου

στο νέο τεύχος του περιοδικού

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για την εξάλειψη των ανεπιθύμητων σχολίων. Μάθετε πως επεξεργάζονται τα δεδομένα των σχολίων σας.

Create your website with WordPress.com
Ξεκινήστε
Αρέσει σε %d bloggers: