«Ο ένας σε σημαδεύει με όπλο, ο άλλος σε βιάζει»

Η Φατουμά, μια 17χρονη προσφύγισσα από την Ακτή Ελεφαντοστού, κρατούσε αγκαλιά το γιο της, 8 μηνών, όταν εγκατέλειψε τη Λιβύη στην προσπάθειά της να περάσει στην Ευρώπη, στις 16 Μαΐου του τρέχοντος έτους. Λίγες ώρες μετά, η ξύλινη βάρκα πάνω στην οποία ταξίδευε μαζί με άλλους 90 ανθρώπους, βούλιαζε. Γνώριζε από πριν πόσο επικίνδυνο ήτανε το πέρασμα στην Ευρώπη. Είχε όμως άλλη επιλογή;

Στην πατρίδα της ο άνδρας τον οποίο υποχρεώθηκε να παντρευτεί όταν ήταν μόλις 13 ετών τη χτυπούσε και την κακοποιούσε σεξουαλικά κάθε μέρα. Η Φατουμά φοβόταν για τη ζωή της. Έτσι το ‘σκασε και τελικά κατάφερε να φτάσει στη Λιβύη. Εκείνο τον καιρό ήταν έγκυος, αλλά δεν είχε πρόσβαση σε φαρμακευτική περίθαλψη και αρκετές φορές συνελήφθη και κρατήθηκε αυθαίρετα από τις λιβυκές αρχές.

Η Φατουμά προσπάθησε χωρίς επιτυχία να εγκαταλείψει τη Λιβύη δυο φορές με βάρκα -μια πριν γεννήσει και μια μετά τη γέννηση του παιδιού της. Όμως και τις δυο φορές το σκάφος αναχαιτίστηκε από τις συνεργαζόμενες με την ΕΕ δυνάμεις της Λιβυκής Ακτοφυλακής και κλείστηκε σε κάποιο κέντρο κράτησης.

«Ήξερα ότι μπορεί και να πεθαίναμε» είπε η Φατουμά για την τρίτη απόπειρα. «Αλλά το μωρό είχε κάνει σε τρεις διαφορετικές φυλακές όπου υποσιτίζονταν και το κακομεταχειρίζονταν. Θα πέθαινε στα χέρια μου», διηγήθηκε κλαίγοντας η Φατουμά.

«Στη Λιβύη, οι δεσμοφύλακες αρνούνταν να του δώσουν τροφή, γάλα ή νερό. Θα μπορούσε να είχε πεθάνει, κι ήθελα να του δώσω μια ευκαιρία να ζήσει».

Η Φατουμά και οι άλλοι επιβάτες της ξύλινης βάρκας διασώθηκαν μετά από 9 ώρες στη θάλασσα, από το πλοίο Sea-Eye 4, μιας γερμανικής ΜΚΟ, που σ’ εκείνη την αποστολή διάρκειας τριών εβδομάδων το Μάιο διέσωσε συνολικά 408 ανθρώπους από 6 βάρκες. Οι 150 ήταν παιδιά -ανάμεσά τους 19 βρέφη- και οι 36 ήταν γυναίκες, από τις οποίες τουλάχιστον 5 ήταν έγκυες.

Οι ΜΚΟ έρευνας και διάσωσης που επιχειρούν στην κεντρική Μεσόγειο έχουν μετρήσει χιλιάδες παιδιά και γυναίκες ανάμεσα στους ανθρώπους που διέσωσαν τα τελευταία χρόνια -περίπου το 25-40% του συνόλου των ανθρώπων που εγκαταλείπουν τη Λιβύη με βάρκες. Και σχεδόν όλοι έχουν περάσει από επίσημα και ανεπίσημα κέντρα κράτησης της Λιβύης.

Ο κύκλος των εκβιασμών, των κλοπών και τη βίας που αντιμετωπίζουν οι αιτούντες άσυλο και οι μετανάστες, ακόμα και στις εγκαταστάσεις που βρίσκονται κάτω από τον έλεγχο της κυβέρνησης, είναι γνωστός και πολύ καλά τεκμηριωμένος. Αλλά λόγω του στίγματος και των ψυχικών τραυμάτων που αφήνουν, οι παραβιάσεις σε βάρος των γυναικών και των παιδιών -συμπεριλαμβανομένων των βιασμών και της σεξουαλικής κακοποίησης- πολύ συχνά δεν καταγγέλλονται.

Καθώς ο αριθμός των αναχαιτίσεων γνώρισε σημαντική αύξηση σε σχέση με πέρσι (18.300 έως 24/6 έναντι 12.000 όλο το 2020) η ΕΕ και τα κράτη μέλη της εκτίθενται όλο και περισσότερο για τη συνενοχή τους σ’ αυτό τον κύκλο βίας.

Τουλάχιστον 930 άνθρωποι πνίγηκαν στην προσπάθειά τους να διασχίσουνε την κεντρική Μεσόγειο φέτος και μόλις 27.000 κατάφεραν να φτάσουν στην Ευρώπη. Στο πιο πρόσφατο ναυάγιο, στις 26 Ιουλίου, τουλάχιστον 57 άνθρωποι πνίγηκαν -μεταξύ των οποίων τουλάχιστον 20 γυναίκες και 2 παιδιά.

Από το 2017 η ΕΕ και πολλά από τα κράτη μέλη της παρέχουν εκπαίδευση, χρηματοδότηση, εξοπλισμό και, όλο και περισσότερο, εναέρια επιτήρηση, για να διευκολύνουν τις αναχαιτίσεις της Λιβυκής Ακτοφυλακής. Σαν αποτέλεσμα μόνο των φετινών αναχαιτίσεων, περίπου 1200 γυναίκες και τουλάχιστον 600 παιδιά φυλακίστηκαν σε κυβερνητικά κέντρα κράτησης.

Στις δηλώσεις του στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, ο Γιαν Κούμπις, επικεφαλής της αποστολής υποστήριξης του ΟΗΕ στη Λιβύη, σημείωσε πως «τα κράτη μέλη [του ΟΗΕ] που υποστηρίζουν τις επιχειρήσεις επιστροφής ανθρώπων στη Λιβύη, θα πρέπει να επανεξετάσουν τις πολιτικές τους, λαμβάνοντας υπόψη ότι οι πρόσφυγες και οι μετανάστες συνεχίζουν να διατρέχουν πολύ μεγάλο κίνδυνο βασανισμού ή σεξουαλικής κακοποίησης με την επιστροφή τους στις λιβυκές ακτές».

Την ίδια μέρα, το Ιταλικό Κοινοβούλιο ψήφισε υπέρ της παράτασης της χρηματοδότησης της Λιβυκής Ακτοφυλακής για ακόμα ένα χρόνο.

Μέχρι τις 4 Ιουλίου 840 παιδιά και πάνω από 700 γυναίκες είχαν καταγραφεί ως κρατούμενοι στα 16 κυβερνητικά κέντρα κράτησης στη Λιβύη σ’ ένα πληθυσμό 6.134 κρατούμενων, σύμφωνα με τη Σάφα Μσέλι, εκπρόσωπο του Διεθνούς Οργανισμού Μετανάστευσης του ΟΗΕ στη Λιβύη. Παρ’ όλα αυτά, οι λιβυκές αρχές δεν καταγράφουν συστηματικά τους κρατούμενους, οπότε οι ακριβείς αριθμοί δεν είναι σωστοί.

«Δεν υπάρχει καμία διαφάνεια σχετικά με την παρουσία και την κατάσταση των γυναικών και των παιδιών στα κέντρα κράτησης, αλλά γνωρίζουμε ότι κρατούνται σε εξίσου φριχτές συνθήκες», είπε ο Ματέο ντε Μπέλις, ερευνητής της Διεθνούς Αμνηστίας στο New Humanitarian.

Σύμφωνα με την τελευταία έκθεση της Αμνηστίας μόνο το πρώτο εξάμηνο του 2021 οι αιτούντες άσυλο και οι μετανάστες στα κέντρα κράτησης της Λιβύης έχουν υποστεί δολοφονίες, βασανισμούς, εκβιασμούς, βιασμούς, σεξουαλικές παρενοχλήσεις, παρά τις υποσχέσεις των λιβυκών αρχών για βελτίωση των συνθηκών. Οι γυναίκες και τα παιδιά είναι οι πιο ευάλωτες ομάδες.

Η έκθεση περιγράφει ένα μοτίβο σεξουαλικής βίας και παρενόχλησης γυναικών και κοριτσιών σε διάφορα κέντρα κράτησης στη Λιβύη -συμπεριλαμβανομένης της «ανταλλαγής» που αξιώνουν οι δεσμοφύλακες του σεξ με τη χρήση τουαλέτας ή μ’ ένα πιάτο φαί. Αλλά ούτε και στα παιδιά δείχνεται το παραμικρό έλεος. Σε μια απόπειρα απόδρασης από κέντρο κράτησης το Μάιο ένα 13χρονο αγόρι πυροβολήθηκε στο πόδι, σύμφωνα με την αναφορά των αρχών για το συμβάν.

Οι παραβιάσεις που κατέγραψε η Αμνηστία ταιριάζουν απόλυτα με τις μαρτυρίες που συγκέντρωσε το New Humanitarian το Μάιο, όταν απεσταλμένοι του βρέθηκαν στην αποστολή του Sea-Eye 4 στην κεντρική Μεσόγειο -μαρτυρίες που περιγράφουν αποκρουστικές εικόνες από τις εμπειρίες των γυναικών στα κέντρα κράτησης της Λιβύης.

Το «Υπουργείο Πάταξης Παράνομης Μετανάστευσης» (ΥΠαΠαΜε) της Λιβύης που έχει κάτω από την εποπτεία του τα κέντρα κράτησης της χώρας, δεν απάντησε στο αίτημα του New Humanitarian να κάνει ένα σχόλιο για τις καταγγελίες για εκτεταμένους βιασμούς και σεξουαλικές παρενοχλήσεις σε εγκαταστάσεις που βρίσκονται κάτω από τη διοίκησή του.

«Ήξερα ότι έπρεπε να δραπετεύσουμε»

Η Γκρέις, που είναι από τη Δυτική Αφρική, γέννησε το παιδί της στο πάτωμα ενός κέντρου κράτησης στη Λιβύη. «Τη μέρα του τοκετού μου, η αστυνομία με συνέλαβε και άφησαν το παιδί μου εγκαταλειμμένο να πλαγιάζει στο πάτωμα», θυμάται μετά τη διάσωσή της -μαζί με την κόρη της- από το Sea-Eye.

Η «παράνομη είσοδος» στη Λιβύη θεωρείται «έγκλημα», οπότε οι αιτούντες άσυλο βρίσκονται κάτω από τη διαρκή απειλή της σύλληψης και της κράτησης από τις λιβυκές αρχές. «Είδα Λίβυους να πυροβολούν και να σκοτώνουν ανθρώπους και τρομοκρατήθηκα. Ήξερα ότι έπρεπε να δραπετεύσουμε.

Η Μαριάμ, 24 ετών από το Μάλι, που δραπέτευσε από τους καθημερινούς βιασμούς και ξυλοδαρμούς από τον σύζυγό της επί 6 χρόνια, κρατούνταν σ’ ένα κέντρο κράτησης στην παραλιακή πόλη Ζουάρα.

Η πεντάχρονη κόρη της ήταν εκεί όταν τη βιάσανε. «Η κόρη μου με είδε σ’ αυτή την κατάσταση κι όλο έκλαιγε κι έκλαιγε. Κόντεψα να τρελαθώ. Όταν βλέπω κάποιον στο δρόμο ακόμα και τώρα, φοβάμαι, νομίζω ότι θα με ακολουθήσει. Έχω δει τόσες φορές να βιάζουν άλλες γυναίκες μπροστά στα μάτια μου».

Το κέντρο κράτησης της Ζουάρα έχει έκτοτε κλείσει -μαζί με κάποια άλλα διαβόητα κέντρα βασανισμού- αλλά οι συνθήκες στα νέα κέντρα του ΥΠαΠαΜε είναι το ίδιο ζοφερές.

Η Τζούλια, μια 22χρονη από το Μάλι συνελήφθη αυθαίρετα από τις λιβυκές αρχές και φυλακίστηκε σ’ ένα από τα νέα κέντρα κράτησης, τη Σάρα αλ Ζαουίγια στην Τρίπολη -που υποτίθεται ότι είναι ένα κέντρο για ευάλωτες ομάδες, όπως γυναίκες και παιδιά.

Η Τζούλια είπε ότι οι ενήλικες λάμβαναν μόλις ένα γεύμα τη μέρα και τα παιδιά κανένα κι ότι οι δεσμοφύλακες έδερναν έγκυες γυναίκες που ζητούσαν φαγητό. «Οι Λίβυοι είναι ρατσιστές με τους Μαύρους και μας κακομεταχειρίζονται. Δεν είχαμε ούτε πρόσβαση σε πόσιμο νερό κι αναγκαζόμασταν να πίνουμε από τις τουαλέτες».

Η Τζούλια είπε ότι υπέστη βιασμό κατ’ εξακολούθηση στη «δομή για ευάλωτες ομάδες» κι ότι εκεί έμεινε έγκυος. «Όταν οι δεσμοφύλακες στο κέντρο κράτησης σε βιάζουν, είναι τουλάχιστον δύο. Ο ένας σε σημαδεύει με όπλο, ο άλλος σε βιάζει. Κάποιες φορές είναι κι ένας τρίτος που τραβάει βίντεο».

Τον Ιούνιο, 5 κορίτσια από τη Σομαλία 15 ως 17 ετών, που επίσης κρατούνταν στη Σάρα αλ Ζαουίγια κατήγγειλαν στο Associated Press βιασμούς από δεσμοφύλακες της δομής. Τουλάχιστον δύο απ’ αυτά τα κορίτσια είχαν κάνει απόπειρα αυτοκτονίας λόγω της κακοποίησης.

Η Αϊσά, μια 23χρονη από τη Δυτική Αφρική επίσης έμεινε έγκυος από βιασμό σε κέντρο κράτησης. «Όταν άρχισα να έχω αναγούλες και να κάνω εμετό κατάλαβα τι είχε γίνει. Έκλαιγα κάθε μέρα, μέχρι που κατάφερα να ξεφύγω και να διασχίσω τη Μεσόγειο». Όταν διασώθηκε ήταν στο τελευταίο τρίμηνο της κύησής της και το σώμα της ήταν γεμάτο μελανιές και σημάδια από πρόσφατους ξυλοδαρμούς.

Πολλά από τα παιδιά που διασώθηκαν από το Sea-Eye, συμπεριφέρονταν με παράξενο τρόπο για την ηλικία τους, σύμφωνα με τη Μάρλεν Φίσινγκερ, μια από τις νοσοκόμες του πληρώματος.

«Αμέσως μετά τη διάσωση άρχισαν να αγκαλιάζουν τα μέλη του πληρώματος, και ήταν ξεκάθαρο ότι είχαν στερηθεί το χάδι και τη στοργή. Ήθελαν να κάθονται συνέχεια στην αγκαλιά σου, διψούσαν για ένα ειρηνικό περιβάλλον γεμάτο αγάπη».

Τα περισσότερα παιδιά υπέφεραν από ασιτία, αφυδάτωση και διάφορες λοιμώξεις που κληρονόμησαν από τις άθλιες συνθήκες στα κέντρα κράτησης της Λιβύης.

Αυτές οι άθλιες συνθήκες έχουν μακροχρόνιες συνέπειες για τα παιδιά, σύμφωνα με τη Σερένα Κολαγκράντε διευθύντρια παροχής ανθρωπιστικής βοήθειας των Γιατρών Χωρίς Σύνορα στη Γαλλία, που είναι μία από τις λίγες ΜΚΟ που έχουνε πρόσβαση στα κέντρα κράτησης της Λιβύης.

«Όλ’ αυτά επηρεάζουν τη σωματική και ψυχική υγεία των παιδιών, τα περισσότερα από τα οποία είναι πολύ αδύναμα και λιποβαρή».

Libya, Misurata: Issa, 14yo from Nigeria is behind the gate of Al Kararim detention center. He is the older of five brother and left Nigeria alone when he was 12. Working for two years for 30USD per month he managed to save 450USD and pay the travel to Italy but was arrested before to set sail. Alessio Romenzi

Η ΕΕ «διαιωνίζει τον κύκλο»

Ο Διεθνής Οργανισμός Μετανάστευσης και η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες επιμένουν ότι η Λιβύη δεν είναι ασφαλής χώρα για τους πρόσφυγες, τους αιτούντες άσυλο και τους μετανάστες και παροτρύνουν τα κράτη να απέχουν από τις επιστροφές ανθρώπων στη χώρα. Και οι δύο οργάνωση έχουν ζητήσει την απελευθέρωση όλων των κρατουμένων στα κέντρα κράτησης της Λιβύης.

«Απαιτούμε την άμεση απελευθέρωση των πιο ευάλωτων, όπως είναι οι γυναίκες και τα παιδιά», είπε στο New Humanitarian ο Ζαν Πολ Καβαλιέρι, επικεφαλής της αποστολής της Ύπατης Αρμοστείας στη Λιβύη.

Ο εκπρόσωπος Εξωτερικών Υποθέσεων και Πολιτικής Ασφάλειας δεν απάντησε άμεσα στο New Humanitarian όταν ρωτήθηκε για το αν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ο εκτελεστικός βραχίονας της ΕΕ, θα έπρεπε να αναθεωρήσει την υποστήριξή της στη Λιβυκή Ακτοφυλακή λόγω των εκτεταμένων περιστατικών κακομεταχείρισης στα κέντρα κράτησης, συμπεριλαμβανομένης της σεξουαλικής κακοποίησης γυναικών και κοριτσιών, αλλά περιορίστηκε να αναφέρει ότι οι αναφορές σε περιστατικά σεξουαλικής και έμφυλης βίας «πρέπει να καταδικάζονται με τον πιο κατηγορηματικό τρόπο».

«Η θέση μας για τις συνθήκες στις οποίες κρατούνται οι μετανάστες στα κέντρα της Λιβύης είναι ξεκάθαρη: η κατάσταση σ’ αυτά τα κέντρα είναι απαράδεκτη. Το τρέχον σύστημα αυθαίρετης κράτησης πρέπει να τερματιστεί», σημείωσε ο εκπρόσωπος, θυμίζοντας ότι η ΕΕ συνεργάζεται με τις οργανώσεις του ΟΗΕ και τις διεθνείς ΜΚΟ για την παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας στους αιτούντες άσυλο και τους μετανάστες στη Λιβύη.

Πηγή: The New Humanitarian

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για την εξάλειψη των ανεπιθύμητων σχολίων. Μάθετε πως επεξεργάζονται τα δεδομένα των σχολίων σας.

Create your website with WordPress.com
Ξεκινήστε
Αρέσει σε %d bloggers: