Το πραγματικό 1821

Κάθε φορά η 25 Μαρτίου συνοδεύεται από ένα ολόκληρο τελετουργικό που θέλει να μας πείσει ότι έχει ένα κεντρικό ιδεολογικό μήνυμα: ότι όλοι οι Έλληνες ήμασταν ενωμένοι τότε και έτσι μεγαλουργήσαμε, έτσι έγινε η δόξα του ‘21, και έτσι πρέπει να κάνουμε και σήμερα. Όλοι οι Έλληνες ενωμένοι θα μεγαλουργήσουμε και αυτό είναι το μήνυμα της Επανάστασης -αν ακούγεται η λέξη επανάσταση.

Ιδεολογικοί άξονες

Κάθε φορά η έμφαση είναι διαφορετική. Για κάποιες περιόδους η έμφαση είναι όλοι οι Έλληνες ενωμένοι ενάντια στους Τούρκους. Να στηρίξουμε το στρατό, γι’ αυτό κι οι μεγάλες στρατιωτικές παρελάσεις. Εδώ αύριο κόσμο δε θα ‘χει η παρέλαση γιατί υπάρχει η πανδημία, αλλά παρ’ όλα αυτά θα κάνουνε μια τεράστια επίδειξη στρατιωτικής ισχύος. Με το μήνυμα σαφές: εδώ, απέναντι στην τουρκική επιθετικότητα, και τα λοιπά. Αυτό είναι το μόνιμο ρεφρέν. Κατά καιρούς υπάρχει και μια άλλη διάσταση, η οποία συνδέεται με την προηγούμενη, για τους πιο σοφιστικέ, που δεν είναι και τόσο με το να μπούμε στην Τουρκία, να πάρουμε την Πόλη, είναι η Ευρωπαϊκή προοπτική.

Η Ελληνική Επανάσταση ήτανε σου λέει επηρεασμένη από τον Ευρωπαϊκό Διαφωτισμό, απ’ τις ιδέες τις καινούριες που ‘χανε βγει στην Ευρώπη και σε όλο τον κόσμο. Άρα οι Μεγάλες Δυνάμεις -εντάξει υπάρχει το πρόβλημα με τη Ρωσία, πότε είναι, πότε δεν είναι, αλλά ποιος βοήθησε να γίνει ανεξάρτητο κράτος; Η Αγγλία και η Γαλλία- αυτός είναι ο δρόμος, αυτό είναι το νόημα, ότι γίναμε πολιτισμένο κράτος, κομμάτι της Ευρώπης. Αυτό σήμαινε το 1821, μπορεί να μη τα καταφέραμε και τόσο πολύ, δεν είμαστε και τόσο Ευρωπαίοι, αλλά εκεί είναι η ελπίδα. Αυτοί είναι δύο άξονες γύρω από τους οποίους πάντα περιστρέφεται ανάλογα με την περίοδο -πιο πολύ στο ένα ή πιο πολύ στο άλλο- η κουβέντα για το 1821. Και φυσικά όλοι οι γνωστοί μύθοι που μπορεί τα τελευταία χρόνια να έχουνε πάει πίσω, γιατί πλέον οι αποδείξεις οι ιστορικές είναι συντριπτικές,αλλά που δεν παύουν να προπαγανδίζονται από τις τηλεοράσεις, τα σχολεία…

Εθνικιστικοί μύθοι

Πριν ξεκινήσουμε σύντροφοι λέγανε για την Αγία Λαύρα. Ο μύθος της Αγίας Λαύρας. Γιατί γιορτάζουμε 25 Μαρτίου; Γιατί 25 Μαρτίου ο Παλαιών Πατρών Γερμανός, ο επίσκοπος Αχαΐας εκείνη την περίοδο, ευλόγησε τα λάβαρα των επαναστατημένων στο Μοναστήρι της Αγίας Λαύρας. Που πάντα υπήρχε ένα πρόβλημα μ’ αυτό. Ότι είχε ξεχάσει να το γράψει στα Απομνημονεύματά του ο Π.Π. Γερμανός, ένα τόσο σημαντικό γεγονός, ότι ευλόγησα τα λάβαρα της επανάστασης, αλλά δεν το ΄γραψα στα Απομνημονεύματά μου. Δηλαδή, τουλάχιστον ο Μεταξάς είπε “όχι”, για τους λόγους του, ο Παλαιών Πατρών Γερμανός δεν τα ευλόγησε ποτέ.

Υπάρχουν κι άλλοι μύθοι όμως. Να φέρω ένα παράδειγμα. Αν έρθετε στην Αθήνα και πάτε στα Προπύλαια εκεί στην Πανεπιστημίου, υπάρχουνε δύο αγάλματα: του Ρήγα Φεραίου και του Πατριάρχη Γρηγορίου Ε΄ της Κωνσταντινουπόλεως. Δίπλα-δίπλα. Δε γράφουνε εκεί πουθενά ότι ο Πατριάρχης είχε αφορίσει το Ρήγα. Ο Πατριάρχης Γρηγόριος Ε’ στην πρώτη του θητεία ως Πατριάρχης -έκανε δύο, θα εξηγήσω μετά πώς γίνεται να κάνεις δύο- είχε αφορίσει τα “σατανικά” κηρύγματα του Ρήγα Φεραίου. Σατανικά τα ονόμαζε, γιατί το Πρόγραμμα του Ρήγα ήταν μια δημοκρατία σαν τη Γαλλική, σαν τη Γαλλική Επανάσταση. Και φυσικά κανείς δε σου λέει -ή το περνάνε, προσπαθούνε να σου εξηγήσουνε ότι φοβότανε, και τα λοιπά- ότι ο Γρηγόριος Ε΄ το 1821 αφόρισε και την Ελληνική Επανάσταση. Γιατί τα βάζει με τον πολυχρονεμένο μας Βασιλέα, που τον έχει στείλει ο Θεός. Το Σουλτάνο δηλαδή. Παρεμπιπτόντως, της Κύπρου ο Αρχιεπίσκοπος εκείνη την εποχή είχε αφορίσει τη Φιλική Εταιρεία απ’ το 1815, είχε προλάβει. Μόλις είχε μάθει τα νέα, έτρεξε και την αφόρισε. Άρα μιλάμε για εθνικιστικούς μύθους που έχουνε σκοπό να καλύψουνε το τι πραγματικά έγινε. Να προπαγανδίσουν τις ιδέες τις κυρίαρχης τάξης και στην πορεία να κρύψουνε και το τι ήταν η Επανάσταση του 1821. Παρεμπιπτόντως και ο χορός του Ζαλόγγου είναι μύθος. Δεν υπήρξε ποτέ. Αλλά μην τα πω όλα από την αρχή, να προχωρήσουμε λίγο παραπάνω και τα πιάνουμε και στη συζήτηση.

Έθνη και Καπιταλισμός

Τι ήταν η Ελληνική Επανάσταση του 1821; Εδώ πρέπει να μείνουμε. Πρέπει να ξεκινήσουμε από ένα ερώτημα που και γι’ αυτό γίνεται μεγάλη προσπάθεια και θεωρείται “άβατο” και “κόκκινη γραμμή”. Από πότε υπάρχει Ελληνικό Έθνος; Η επίσημη ιστορία, απ’ τα μέσα του 19ου αιώνα, η επίσημη “εθνική ιστορία” να το πω έτσι, με σοβαρούς ιστορικούς όχι με τίποτα, μην πω τώρα ονόματα, σου λέει το Ελληνικό Έθνος υπήρχε εδώ και χιλιάδες χρόνια, και “ξύπνησε” το 1821. Η λέξη Παλιγγενεσία που ακούγεται, αυτό σημαίνει, Εθνική Παλιγγενεσία, ότι ξύπνησε από ένα βαθύ ύπνο και εξεγέρθηκε. Για τους Μαρξιστές, ξεκινώντας από το μεγάλο ιστορικό, το Γιάννη Κορδάτο, τα έθνη δεν είναι υπεριστορικά φαινόμενα. Έθνος στα αρχαία ελληνικά σήμαινε σύνολο ανθρώπων ή σύνολο πραγμάτων, σύνολο όντων, λέγανε έθνος μελισσών, ας το πούμε έτσι, αλλά το έθνος με τα χαρακτηριστικά που του δίνουμε σήμερα, τι σημαίνει Αμερικάνικο Έθνος, Ελληνικό Έθνος, και πάει λέγοντας, είναι προϊόν της εμφάνισης του καπιταλισμού και της ανάπτυξής του. Τότε δημιουργούνται οι υλικές προϋποθέσεις -μια αγορά, ανταλλαγές, η γλώσσα που απλώνεται και ενώνει ανθρώπους στις δραστηριότητές τους, οι ιδέες που συνοδεύουν αυτή τη διαδικασία- και φυσικά μια τάξη κοινωνική, η οποία είναι φορέας αυτών των ιδεών και αυτής της συνείδησης της εθνικής, της αστικής τάξης.

Και στην Ελλάδα εμφάνιση μιας τέτοιας τάξης αστικής, η οποία αποκτάει συνείδηση ελληνική και θα εξηγήσω πώς, έχουμε από το 18ο αιώνα. Από το 1700, να το πούμε έτσι χοντρά, και μετά. Είναι μια τάξη η οποία σταδιακά και με πολλά προβλήματα αποκτάει τον έλεγχο σε ένα μεγάλο βαθμό του εξωτερικού εμπορίου της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας -και του εσωτερικού. Είναι μια τάξη που η παρουσία της απλώνεται από τη Νότια Ρώσια, απ’ την Οδησσό, από διάφορες περιοχές, λιμάνια που εξήγαγαν σιτηρά, από την Αυστροουγγαρία, τη Βιέννη, την Πέστη, διάφορες άλλες περιοχές της Αυστροουγγαρίας, μέχρι τις ιταλικές πόλεις. Και φυσικά στο εσωτερικό της Ελλάδας, που δεν υπήρχε σαν έννοια τότε, ήταν κάτι ρευστό, στη σημερινή Ρουμανία, στη Θεσσαλονίκη, και πάει λέγοντας.

Αυτή η τάξη ήταν φορέας αυτής της νέας συνείδησης. Για την ακρίβεια, γινόσουνα Έλληνας επειδή γινόσουν έμπορος. Η ιδέα ότι είμαστε κομμάτι ενός Ελληνικού Έθνους που κατάγεται από την αρχαιότητα ήτανε αυτηνής της τάξης γέννημα και σε ένα βαθμό μπορούσε και απορροφούσε από άλλες καταγωγές ανθρώπους που αποκτούσαν εθνική ελληνική συνείδηση. Να φέρω ένα παράδειγμα. Ο Ρήγας Φεραίος ήταν Βλάχος. Όχι όπως το λέμε εδώ “είσαι βλάχος”. Βλάχος. Βλαχική γλώσσα, έμοιαζε με τα ρουμάνικα, και τα λοιπά. Αλλά είχε ελληνική εθνική συνείδηση γιατί ήταν έμπορος. Και για να μπεις στα εμπόρια της εποχής έπρεπε να ξέρεις ελληνικά.

Γιατί ήτανε τα ελληνικά η γλώσσα του εμπορίου της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και δεν ήτανε τα εβραίικα, δεν ήτανε τα αρμένικα, δεν ήτανε τα τούρκικα; Γιατί -ας αφήσουμε τους Μουσουλμάνους προς το παρόν- τα ελληνικά είχαν ένα προτέρημα. Είχανε μια αρχαία αναφορά -η Αρχαία Αθήνα, και τα λοιπά και τα λοιπά και η Αρχαία Σπάρτη, αλλά αυτό ήταν το λιγότερο- ήταν και η γλώσσα της Εκκλησίας. Η γλώσσα των Ευαγγελίων, στην επίσημη μορφή της. Και μπορούσε να χρησιμοποιηθεί και να γίνει δημοτική γλώσσα ή πιο ελαφριά γλώσσα γιατί τα Ευαγγέλια λίγοι τα καταλάβαιναν.

Κι άρα έχουμε μια τέτοια τάξη, η οποία αποκτάει συνείδηση επειδή αρχίζει και δυναμώνει οικονομικά, αλλά πολιτικά είναι υποτελής. Ήτανε πάντα στο έλεος του Οθωμανικού Κράτους για το τι κέρδη θα έχει, πόσο θα έχει, κι αν θα ζει ή δεν θα ζει. Είναι τόσο απλά τα πράματα. Αυτό σήμαινε φεουδαρχία, σήμαινε ότι η λειτουργία του Κράτους δεν ήταν για να αυγατίσει τα ποσοστά κέρδους των εμπόρων, των βιοτεχνών και τα λοιπά, αλλά για να μαζεύει φόρους και να περνάνε καλά οι Σουλτάνοι, οι Μπέηδες, οι Πασάδες και όλο το συναπάντημα. Αυτή η τάξη λοιπόν έχει αυτή την πίεση, που γίνεται μεγαλύτερη στις αρχές του 19ου αιώνα -δε θέλω να πω για την οικονομική κρίση της εποχής, νομίζω ούτε στα άρθρα που δημοσιεύουμε και στο βιβλίο βιβλίο μπορείτε να βρείτε στοιχεί, μπορούμε να το συζητήσουμε. Αυτή η τάξη λοιπόν διεκδικεί την επαναστατική σύγκρουση με το Σουλτάνο. Από κει προέρχεται η Φιλική Εταιρεία, μια αυστηρά συνωμοτική οργάνωση και πολύ αποφασισμένη, που είχε ιδρυθεί από εμπόρους που δραστηριοποιούνταν στη Νότια Ρωσία και κληρονόμησε τις μορφές δράσης και οργάνωσης άλλων επαναστατικών οργανώσεων της εποχής – των Καρμπονάρων στην Ιταλία… διαφόρων. Κι αυτή οργάνωση την Επανάσταση του 1821, η οποία δεν ξεκίνησε από την Αγία Λαύρα, όπως είπαμε. Ξεκίνησε από τη Ρουμανία τη σημερινή, από τον Αλέξανδρο Υψηλάντη και την “εισβολή” στη Μολδοβλαχία -έτσι ονομαζότανε οι δύο ανεξάρτητες ηγεμονίες υπό την κυριαρχία του Σουλτάνου- το Γενάρη του 1821.

Η Εκκλησία

Τι συμβαίνει με τα υπόλοιπα; Δεν υπήρχαν μόνο αστοί, προφανώς. Υπήρχανε και πολλές άλλες κατηγορίες. Ένα πράγμα που είχε να αντιμετωπίσει η Ελληνική Επανάσταση ήταν η ίδια η Εκκλησία. Η ελληνική εκκλησία, όπως και η Κυπριακή, ήταν όχι απλά θεσμός της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Ο Αρχιεπίσκοπος της Κωνσταντινούπολης είχε περισσότερες εξουσίες απ’ ότι είχαν ακόμα και οι Αρχιεπίσκοποι στα χρόνια του Βυζαντίου. Δεν ονειρευόντουσαν ποτέ τέτοια δύναμη σαν αυτή που είχε τότε η Εκκλησία, στο Βυζάντιο. Εκεί ήταν ο Αυτοκράτορας που ήταν και κεφαλή της Εκκλησίας με κάποιο τρόπο. Στην Οθωμανική Αυτοκρατορία η Εκκλησία ήταν ο μηχανισμός που όχι απλά φορολογούσε τους πιστούς -είχε δικούς του φόρους- ήταν και ο οργανισμός, ο οποίος είχε δικαστική εξουσία πάνω στους Χριστιανούς. Εκτός από τα πολύ βαριά εγκλήματα -φόνους ας πούμε- τη χαμαλοδουλειά που ασχολούνται τα δικαστήρια -κληρονομιές, διαφορές διαφόρων τύπων και τα λοιπά- τα δίκαζε η Εκκλησία. Και έπαιρνε κι αμοιβή φυσικά, όπως παίρνουνε κι οι δικηγόροι κι οι δικαστές.

Είχε λοιπόν οικονομικό, υλικό συμφέρον από την επιβίωση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Και έλεγχε και γη -ανάλογα την περιοχή, τα μοναστήρια ή οι διάφορες δωρεές που δίνανε και τα λοιπά- έλεγχε και γη, ήταν και γαιοκτήμονας, Κι άρα η Εκκλησία ήταν ένας θεσμός ο οποίος ήταν απέναντι από την Επανάσταση. Αυτό δε σημαίνει ότι πρώτον, οι επαναστάτες δε χρησιμοποιήσανε τη θρησκεία -ακόμα και στη Γαλλική Επανάσταση, αλλά και στην Ελλάδα, γιατί η θρησκεία ήταν ένας τρόπος να κινητοποιήσεις πλατιές μάζες ανθρώπων εκείνη την εποχή- και δεύτερον, δε σημαίνει ότι διάφοροι κληρικοί δεν παίξανε ρόλο στην Επανάσταση. Είτε μπήκανε στη Φιλική Εταιρεία τελευταία στιγμή, όπως ο Π.Π. Γερμανός, και προσπαθούσαν να παίξουν ένα ρόλο που θα τον εξηγήσω, είτε πολύ πιο ειλικρινείς κληρικοί όπως ο Παπαφλέσσας, ο Γρηγόριος Δικαίος, ο “διαολόπαπας” όπως τον λέγανε οι υπόλοιποι παπάδες, γιατί πραγματικά αυτός ήθελε την Επανάσταση και την οργάνωσε στην Πελοπόννησο.

Αλλά το ζουμί είναι το καινούριο Ελληνικό Κράτος που διαμορφώθηκε με την ανεξαρτησία έσπασε τους δεσμούς του με το Πατριαρχείο, συγκρούστηκε με την “κεντρική” Εκκλησία και έγινε αυτοκέφαλη η Εκκλησία της Ελλάδας και για την ακρίβεια στις αρχές της δεκαετίας του 1830 έκλεισε και τα περισσότερα μοναστήρια και τους πήρε τη γη. Ήταν τέτοιος θεσμός η Εκκλησία που έπρεπε να τη σπάσουνε και να τη φτιάξουνε για να εξυπηρετεί τα καινούρια συμφέροντα που είχανε πάρει το πάνω χέρι με την Επανάσταση. Βλέπετε αυτό τον πίνακα, τον έχει ζωγραφίσει ένας Ιρλανδός περιηγητής, Δημοσιεύτηκε σε ένα λεύκωμα το 1819. Άμα κοιτάξετε, και πείτε τι είναι αυτό που βλέπω, θα πείτε είναι κάποιου Μπέη, Τούρκου, κάτι γίνεται στο κονάκι. Δεν είναι. Είναι ο επίσκοπος Λιβαδιάς, ο επίσκοπος Σαλώνων, ο κύριος που κάθεται, ο οποίος κάνει μια βραδιά, ένα δείπνο στο σπίτι του. Είναι μαζεμένοι διάφοροι κοτζαμπάσηδες -θα εξηγήσω, προύχοντες- και η σχέση του με τους πιστούς και τους χωριάτες ήταν αυτή που βλέπετε, αυτός που γονατίζει και τον προσκυνάει. Δεν είναι τούρκος Αγάς, Μπέης αυτός, είναι “Συνέλληνας” που λένε οι… Το αφήνω έτσι να το καμαρώνουμε.

Οι κοτσαμπάσηδες

Το άλλο στρώμα, το οποίο παρασύρθηκε κατά κάποιο τρόπο στην Επανάσταση ήταν οι κοτσαμπάσηδες, οι Προεστοί. Οι Προεστοί τυπικά ήτανε οι εκπρόσωποι των χριστιανικών πληθυσμών, ιδιαίτερα στην Πελοπόννησο είχαν μεγάλη δύναμη, που τους εκπροσωπούσανε στις τούρκικες αρχές. Παίζανε δυο ρόλους. Ο ένας ρόλος ήτανε να μαζεύουν τους φόρους για τους Οθωμανούς κι ο δεύτερος ήτανε να μαζεύουνε γη από τους χωριάτες. Τι σημαίνει μαζεύανε φόρους; Αγοράζανε το δικαίωμα του φοροσυλλέκτη. Δηλαδή το Οθωμανικό Κράτος έλεγε ότι η Λάρνακα, η Λευκωσία πρέπει να δώσει 1 εκ. Ευρώ στο Ταμείο του Σουλτάνου. Ερχότανε ο Δημήτρης κι έλεγε “εγώ θα σας δώσω 1 εκ. Ευρώ” για τη Λευκωσία ή τη Λάρνακα ή δεν ξέρω τι, κι ό,τι παραπάνω μαζέψω, δικό μου, είναι η αμοιβή μου. Αυτό καταλαβαίνετε τι σήμαινε. Σήμαινε ότι ξεζουμίζανε μέχρι τελευταίας σταγόνας όλους τους άλλους, τους χωριάτες, τους εμπόρους, και τα λοιπά και τα λοιπά. Κι έτσι αποκτούσανε γη σε μεγάλο βαθμό. Ελέγχανε την παραγωγή του λαδιού, της σταφίδας, το πώς θα μεταφερθεί στα λιμάνια, και τα λοιπά.

Ήτανε τύποι οι οποίοι το 1806 είχανε συνεργαστεί με το Σουλτάνο και τις Οθωμανικές αρχές για να εξοντώσουνε τους Κλέφτες, κυριολεκτικά κλέφτες, στην Πελοπόννησο. Ο αδερφός του Θόδωρου Κολοκοτρώνη είχε ληστέψει έναν Προεστό, τον είχε ξεφτιλίσει, για την ακρίβεια τον είχε γδύσει και τον είχε πετάξει σε ένα χωριό, ενώ του είχε κλέψει τα γρόσια. Ο οποίος ήταν της Εκκλησίας, πώς το λένε στα Συμβούλια των ενοριών, είχε και θέση στην Εκκλησία τελοσπάντων σαν λαϊκός. Και επειδή χτύπησε την Εκκλησία και τον κοτζάμπαση, τον αφόρισε το Πατριαρχείο της Κωνσταντινούπολης, έστειλε και φιρμάνι ο Σουλτάνος ότι αυτός θα τους κόψετε, και βγάζανε οι παπάδες κι οι κοτζαμπάσηδες τα χωριά να κυνηγάνε τους Κλέφτες, να δείχνουνε πού είναι κρυμμένοι, γιατί είναι αφορισμένοι από τον Πατριάρχη μας. Οι κοτζαμπάσηδες μπήκανε στην Επανάσταση για δύο λόγους, ένα γιατί ήτανε χρεωμένοι στους Τούρκους και άρα θα τους κόβαν το κεφάλι οι Τούρκοι, και δεύτερο γιατί αν δεν μπαίναν θα τους κόβανε το κεφάλι οι χωριάτες. Για παράδειγμα, ο Π.Π. Γερμανός βρέθηκε στην Πάτρα, νομίζω στις 23-24 Μάρτη -δεν υπάρχει Αγία Λαύρα, το ξεχνάμε αυτό- αγχωτικά μαζί με κάποιους άλλους κοτζαμπάσηδες και την ακολουθία τους, γιατί στην Πάτρα είχε ξεκινήσει η Επανάσταση στις 22 του Μάρτη και την είχαν ξεκινήσει οι Φιλικοί με επικεφαλής έναν απλό τσαγκάρη, τον Παναγιώτη Καρατζά. Ένας τσαγκάρης, ένας φαρμακοποιός κι ένας έμπορος, αυτή ήταν η ηγεσία της Επανάστασης στην Πάτρα.

Τα όρια της Ελληνικής Επανάστασης

Για να μη λέω πάρα πάρα πολλές ιστορίες, πρέπει να δούμε δύο πράγματα. Ένα, ήτανε μια τέτοιου τύπου επανάσταση, αστική, με την έννοια, όχι ότι την κάναν μόνο οι αστοί, αλλά το όραμά της, το πρόγραμμά της ήτανε μια τέτοιου τύπου κοινωνία και κράτος. Πώς φτάνει να έχει ένα αποτέλεσμα που δε μοιάζει. Δηλαδή, το πρώτο Σύνταγμα που ψηφίστηκε το 1822 κι όλα τα επόμενα είναι το ένα πιο δημοκρατικό από το άλλο. Και η Ελληνική Επανάσταση καταλήγει να έχει Βασιλιά – ο Όθωνας. Η Επανάσταση ξεκινάει από τη Ρουμανία είπαμε γιατί η αστική τάξη ήταν πανβαλκανική, για να μην πω σε όλη την Ανατολική Μεσόγειο, από τη Σμύρνη μέχρι την Αλεξάνδρια κι από κει μέχρι τη Ρουμανία. Και έχεις ένα Κράτος το οποίο είναι μέχρι την Άρτα. Ούτε καν όλα τα νησιά του Αιγαίου. Η απάντηση είναι ότι δεν διεξάγονται όλες οι αστικές επαναστάσεις με τον ίδιο τρόπο και δεν έχουνε τα ίδια αποτελέσματα. Η ελληνική αστική τάξη για να καταφέρει να φτάσει στο μάξιμουμ των επιδιώξεων της, χρειαζότανε πολλά πράγματα. Χρειαζόταν ένα πολύ βασικό όμως, να ξεσηκώσει όλους τους αγρότες της Βαλκανικής. Αυτό ήτανε το πρόγραμμα του Ρήγα Φεραίου, μια πανβαλκανική εξέγερση που θα ‘φτιαχνε ένα Βαλκανικό Κράτος. Το έλεγε ελληνικό βασίλειο -η λέξη βασίλειο σήμαινε κράτος στην εποχή του Ρήγα Φεραίου- μια Δημοκρατία που θα είχε μεν επίσημη γλώσσα την ελληνική, αλλά θα εξασφάλιζε τα δικαιώματα όλων των θρησκειών.

Για να γίνει αυτή η προοπτική πράξη χρειαζότανε ένας πάρα πολύ βαθύς κοινωνικός ξεσηκωμός, που δεν είχε ούτε τα μέσα ούτε τη διάθεση να τον φέρει σε πέρας η ελληνική αστική τάξη αυτής της εποχής. Καταρχήν, για τους περισσότερους αγρότες της Βαλκανικής, ο Έλληνας έμπορος ήταν εχθρός, δεν ήτανε σύμμαχος, δεν ήταν απελευθερωτής. Και δεύτερον, υπήρχανε και όλες οι συγκρούσεις των Μεγάλων Δυνάμεων της εποχής, οι οποίες φτάνουνε να δεχτούνε την ύπαρξη ενός μικρού Ελληνικού Κράτους, αλλά όχι σε τέτοιο βαθμό που θα κατέρρεε η Οθωμανική Αυτοκρατορία. Κι έτσι έχουμε ένα κράτος ελληνικό, το οποίο δεν θυμίζει το κράτος της Γαλλικής Επανάστασης. Αλλά παρ’ όλα αυτά έχουμε ένα κράτος στο οποίο οι αγρότες δεν πήρανε τη γη όταν τέλειωσε η Επανάσταση, έπρεπε να περιμένουνε στην Πελοπόννησο απ’ τα τέλη του 19ου αιώνα κι αν πάμε σε άλλες περιοχές του Ελληνικού Κράτους που είχε μεγαλώσει στις αρχές του 20ου αιώνα, όπου οι κοτζαμπάσηδες δεν είναι πια αυτοί που ήταν αλλά αποκτούνε θέσεις και δύναμη στο Κράτος, τα “τζάκια”, που λέγαμε.

Όμως είναι ένα κράτος καπιταλιστικό, ένα κράτος αστικό, που χωρίς αυτό η ελληνική αστική τάξη δεν θα μπορούσε να προχωρήσει τις επόμενες δεκαετίες, να επεκτείνει τη δύναμή της, να φέρει τα κεφάλαιά της, να κάνει τις συμμαχίες της. Άλλαξε η κοινωνία η ελληνική με την Ελληνική Επανάσταση και η αστική τάξη μπορεί να μην κέρδισε τα ιδεολογικά της πιστεύω αμέσως, παρόλο που προχώρησε και σε αυτό. Μετά έχουμε τη Συνταγματική Μοναρχία από το 1843 και μετά που αποκτάει και την πολιτική εξουσία. Αλλά απέκτησε κάτι πολύ βασικό. Ένα κράτος που θα λειτουργούσε για να αναπτύξει τον καπιταλισμό, που δεν ήτανε το Οθωμανικό Κράτος και δεν μπορούσε να ήτανε ποτέ.

Η κοινωνία αλλάζει με επαναστάσεις

Εμείς γιατί τα λέμε όλ’ αυτά; Για να πούμε απλά ότι οι αστικοί μύθοι είναι πολύ πιο αδύναμοι, είναι μύθοι, ενώ ο Μαρξισμός μπορεί να εξηγήσει καλύτερα τι έγινε; Ναι, και γι’ αυτό, γιατί μας χρειάζεται, και για ένα ακόμα λόγο. Για το λόγο του ότι έχουμε να κρατήσουμε πώς αλλάζουν οι κοινωνίες. Είναι μια συστηματική επίθεση αυτό ότι οι επαναστάσεις είναι “ατυχήματα”. Ακόμα και για τη Γαλλική Επανάσταση το λένε. Η Γαλλική Επανάσταση έγινε, ρίξαν το βασιλιά, εντάξει τώρα τι χρειαζόταν όλα τα υπόλοιπα, να πέφτουν τα κεφάλια των αριστοκρατών. Των “φανατικών” έργο είναι επαναστάσεις, πάνε στραβά συνήθως, δεν της χρειαζόμαστε. Τις χρειαστήκανε οι αστοί. Χωρίς αστικές επαναστάσεις, είτε αυτές είτε και άλλες που γίνανε με άλλο τρόπο, από τα πάνω, και τα λοιπά, δεν θα υπήρχε η δυνατότητα να φτάσει η κοινωνία εδώ που ‘χει φτάσει τώρα. Θα πισωγύριζε. Κι αυτό είναι και για το μέλλον, είναι και για τώρα.

Τις βάσεις της μαρξιστικής ανάλυσης για το 1821 τις έθεσε στην Ελλάδα ο μεγάλος ιστορικός, ο Γιάννης ο Κορδάτος, όταν δημοσίευσε το 1924 το βιβλίο “Η κοινωνική σημασία της Ελληνικής Επαναστάσεως του 1821”, που λέει δύο πράγματα. Ένα, ότι ήτανε έργο των αστών η Ελληνική Επανάσταση και το δεύτερο που λέει είναι ότι η αστική τάξη στην Ελλάδα έχει πάψει προ πολλού να είναι να είναι προοδευτική. Τότε έπαιξε προοδευτικό ρόλο, αλλά έχει πάψει, το 1924 τα ‘γραφε κι έλεγε “προ πολλού”, σκεφτείτε σήμερα.

Και η μόνη προοδευτική δύναμη στην κοινωνία είναι η οργανωμένη εργατική τάξη που θα αποτινάξει τα δικά της δεσμά και θα είναι ελευθερωτής για όλους τους καταπιεσμένους. Κι αυτό θα ‘ναι η τεράστια διαφορά του τι σημαίνει μια εργατική επανάσταση από τις αστικές επαναστάσεις, όπως του 1789 και του 1821. Όχι μόνο θα τις κάνει η πλειοψηφία -κι όχι κάποιοι παπάδες ή κάποιοι κοτζαμπάσηδες, που δεν τις κάνανε έτσι κι αλλιώς- αλλά θα είναι και για τα συμφέροντα της πλειοψηφίας.

Δείτε ολόκληρη τη διαδικτυακή εκδήλωση της Εργατικής Δημοκρατίας εδώ.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για την εξάλειψη των ανεπιθύμητων σχολίων. Μάθετε πως επεξεργάζονται τα δεδομένα των σχολίων σας.

Create your website with WordPress.com
Ξεκινήστε
Αρέσει σε %d bloggers: